پرکردن دندان فقط گذاشتن یک ماده داخل حفره نیست. دندانپزشک ابتدا پوسیدگی و وضعیت پالپ را ارزیابی می‌کند، با ابزار مناسب بافت آسیب‌دیده را برمی‌دارد، محیط را تا حد امکان خشک و تمیز نگه می‌دارد و سپس ماده‌ای سازگار با محل دندان و میزان فشار جویدن انتخاب می‌کند. مواد ترمیم مستقیم همان جلسه در دهان شکل می‌گیرند؛ کامپوزیت رزینی، آمالگام، گلاس‌آینومر و گلاس‌آینومر اصلاح‌شده با رزین از گروه‌های شناخته‌شده‌اند. هیچ ماده‌ای برای همه دندان‌ها و همه بیماران بهترین انتخاب نیست.
نکته کلیدی: لایت‌کیور «لیزر» یا نور فرابنفش برای برداشتن پوسیدگی نیست. این دستگاه معمولاً نور آبی مرئی با طول موج مناسب تولید می‌کند تا آغازگر نوریِ کامپوزیت و بعضی مواد رزینی را فعال و آنها را سخت کند.
کامپوزیت، آمالگام و گلاس‌آینومر چه تفاوتی دارند؟
| معیار | ویژگی اصلی | محدودیت مهم |
|---|---|---|
| کامپوزیت رزینی | همرنگ دندان، اتصال چسبنده و حفظ بیشتر بافت سالم | به کنترل رطوبت و اجرای دقیق لایه‌ها حساس است |
| آمالگام | تحمل مناسب فشار و سابقه طولانی در دندان‌های خلفی | همرنگ دندان نیست و حاوی جیوه عنصری در آلیاژ است |
| گلاس‌آینومر | اتصال شیمیایی و توان آزادسازی فلوراید | برای ترمیم بزرگِ ناحیه پرفشار معمولاً استحکام کمتری دارد |
| گلاس‌آینومر رزینی | ترکیبی از واکنش اسیدـباز و سخت‌شدن رزینی | کاربرد آن نیز باید با اندازه حفره و فشار جویدن هماهنگ باشد |
وسایل آماده‌سازی و کنترل رطوبت
آینه و اکسپلورر برای دید و بررسی، توربین یا آنگل با فرزهای مناسب برای دسترسی و شکل‌دهی، و ابزار دستی برای برداشت یا صاف‌کردن بخش‌های انتخاب‌شده به کار می‌روند. ساکشن، رول پنبه و در بسیاری موارد رابردم، بزاق و رطوبت را از میدان دور می‌کنند. این مرحله برای کامپوزیت اهمیت ویژه دارد، زیرا آلودگی سطح می‌تواند پیوند را تضعیف کند. انتخاب میزان برداشت پوسیدگی باید محافظه‌کارانه و بر پایه عمق ضایعه باشد؛ نزدیک پالپ، برداشت افراطی می‌تواند خطر بازشدن پالپ را بیشتر کند.
هر ماده و ابزار در چه مرحله‌ای وارد می‌شود؟
ماتریکس و وج
برای بازسازی دیواره و تماس بین دو دندان، نوار ماتریکس شکل را نگه می‌دارد و وج آن را در ناحیه لثه‌ای تطبیق می‌دهد.
اچ و باندینگ
آماده‌سازی سطح و ماده چسباننده، پیوند میان نسج دندان و کامپوزیت را ایجاد می‌کنند؛ زمان و روش تابع سیستم سازنده است.
کامپوزیت و ابزار فرم‌دهی
ماده همرنگ در مقدارهای کنترل‌شده قرار می‌گیرد و با قلم یا ابزار مخصوص به فرم آناتومیک نزدیک می‌شود.
لایت‌کیور
هر بخش طبق زمان و فاصله توصیه‌شده نوردهی می‌شود؛ شدت ناکافی یا ضخامت زیاد می‌تواند سخت‌شدن را مختل کند.
فینیش و پالیش
فرز، دیسک و نوار پرداخت، بلندی تماس، لبه‌ها و زبری سطح را اصلاح می‌کنند و نخ دندان تماس بین‌دندانی را می‌سنجد.
چرا دندانپزشک یک ماده را انتخاب می‌کند؟
محل دندان، اندازه و عمق حفره، میزان باقی‌مانده نسج سالم، فشار جویدن، امکان خشک نگه‌داشتن محیط، خطر پوسیدگی مجدد، زیبایی، سن و همکاری بیمار در تصمیم اثر دارند. راهنمای بالینی ADA برای موقعیت‌های گوناگون چند ماده قابل‌قبول معرفی می‌کند و قطعیت شواهد در بعضی مقایسه‌ها پایین است؛ بنابراین نام ماده به‌تنهایی کیفیت درمان را تضمین نمی‌کند. طراحی حفره، مهارت اجرا، کنترل تماس و بهداشت بعدی نیز بر دوام ترمیم اثر جدی دارند. ترمیم بسیار وسیع یا دندان ترک‌خورده ممکن است به آنله یا روکش نیاز داشته باشد.
آمالگام و جیوه؛ تصمیم را ساده‌سازی نکنیم
آمالگام آلیاژی از جیوه عنصری و فلزاتی مانند نقره، قلع و مس است. FDA برای برخی گروه‌های پرخطر توصیه‌های احتیاطی مشخص دارد و انتخاب جایگزین را در صورت امکان مطرح می‌کند. بااین‌حال برداشتن پیشگیرانه یک ترمیم آمالگام سالم، بدون ضرورت پزشکی، توصیه عمومی نیست؛ زیرا برداشت خودِ ترمیم بخشی از نسج دندان را کم می‌کند و مواجهه موقت را افزایش می‌دهد. حساسیت شناخته‌شده به اجزای ماده، بیماری‌ها، بارداری یا نگرانی شخصی باید پیش از درمان با دندانپزشک مطرح شود.
پس از پرکردن چه نشانه‌هایی نیاز به پیگیری دارند؟
حساسیت کوتاه‌مدت به سرما یا فشار ممکن است رخ دهد، اما درد خودبه‌خودی، بیدارشدن از خواب، درد ماندگار پس از محرک، گیرکردن مداوم غذا، شکستن ترمیم یا احساس بلندبودن هنگام گاززدن باید بررسی شود. تورم رو‌به‌افزایش صورت، تب، دشواری بلع یا تنفس وضعیت فوری است. برای دوام بهتر، روزی دو بار با خمیردندان فلورایددار مسواک بزنید، بین دندان‌ها را تمیز کنید و معاینه دوره‌ای را ادامه دهید؛ ترمیم، زمینه پوسیدگی جدید در مرز خود را صفر نمی‌کند.
دیدگاه‌ها 0
دیدگاه خود را بنویسید
شماره موبایل شما فقط برای تأیید استفاده می‌شود و نمایش داده نخواهد شد.