فرز دندانپزشکی قطعه‌ای کوچک و چرخشی است که به هندپیس متصل می‌شود و برای بریدن، شکل‌دادن، برداشتن بافت یا پرداخت سطح به کار می‌رود. خود فرز با توربین یا آنگل یکی نیست؛ توربین و هندپیس نیروی چرخش را فراهم می‌کنند و فرز بخش فعال قابل تعویض است. سازمان غذا و داروی آمریکا فرز دندانی را ابزار برش چرخشی طبقه‌بندی می‌کند. دندانپزشک شکل، اندازه، جنس و سرعت را با توجه به هدف کار انتخاب می‌کند تا برداشت بافت کنترل‌شده و تا حد امکان محافظه‌کارانه باشد.

صدای زیر دستگاه الزاماً نشانه تراش زیاد نیست. مقدار برداشت به نوع فرز، فشار، سرعت، خنک‌سازی، دید درمانگر و طرح درمان بستگی دارد و باید مرحله‌به‌مرحله کنترل شود.

فرز از چه بخش‌هایی ساخته شده است؟

هر فرز معمولاً ساق، گردن و سر فعال دارد. ساق داخل هندپیس قرار می‌گیرد و باید با نوع دستگاه سازگار باشد. سر فعال ممکن است تیغه‌های کارباید، ذرات الماس یا سطح ساینده دیگری داشته باشد. شکل‌های گرد، گلابی، استوانه‌ای، مخروطی و شعله‌ای برای اهداف مختلف طراحی شده‌اند. اندازه و زبری نیز با کد یا رنگ مشخص می‌شود، اما سیستم‌ها و برندها ممکن است تفاوت داشته باشند. انتخاب اشتباه می‌تواند کنترل برش، کیفیت سطح یا دسترسی به ناحیه درمان را کاهش دهد.

الماسی و کارباید چه تفاوتی دارند؟

فرز الماسی با ذرات ساینده کار می‌کند و برای کاهش مینا، آماده‌سازی سرامیک و شکل‌دهی در بسیاری از مراحل مناسب است. فرز کارباید دارای تیغه‌های مشخص است و می‌تواند برش کنترل‌شده عاج، فلز یا برداشت پوسیدگی را انجام دهد. هیچ‌کدام در همه موقعیت‌ها برتر نیستند. زبری درشت‌تر سرعت برداشت را بالا می‌برد اما سطح خشن‌تری می‌سازد؛ مراحل پایانی به فرز ظریف‌تر یا ابزار پرداخت نیاز دارند. وضعیت دندان، ماده ترمیمی و نزدیکی به پالپ انتخاب نهایی را تعیین می‌کند.

فرز در چه درمان‌هایی استفاده می‌شود؟

در ترمیم، فرز برای دسترسی به پوسیدگی، حذف بخش‌های غیرقابل نگهداری و ایجاد شکل مناسب برای ماده ترمیمی به کار می‌رود. در درمان ریشه ممکن است برای حفره دسترسی و یافتن ورودی کانال استفاده شود، نه برای پاک‌سازی تمام طول کانال. در روکش و لمینت، کاهش کنترل‌شده و ایجاد خط پایان اهمیت دارد. فرزهای جراحی برای استخوان یا تقسیم دندان طراحی متفاوتی دارند. پرداخت کامپوزیت، تنظیم بایت و اصلاح لبه تیز نیز با ابزارهای مخصوص انجام می‌شود.

چرا آب و ساکشن استفاده می‌شود؟

چرخش و تماس با بافت گرما تولید می‌کند. اسپری آب دما را کنترل و ذرات را از میدان کار دور می‌کند. ساکشن نیز آب، بزاق و ذرات را جمع می‌کند و دید را بهتر نگه می‌دارد. فشار زیاد، تماس طولانی در یک نقطه یا خنک‌سازی ناکافی می‌تواند خطر آسیب حرارتی را بالا ببرد. دندانپزشک از حرکت‌های کنترل‌شده و فرز سالم استفاده می‌کند. رابردم در بسیاری از درمان‌های ترمیمی و درمان ریشه به ایزولاسیون کمک می‌کند و احتمال بلع یا ورود ذرات و ابزار به راه هوایی را کاهش می‌دهد.

آیا فرز درد ایجاد می‌کند؟

درد بیشتر به تحریک عاج و پالپ مربوط است، نه صرفاً صدای دستگاه. بی‌حسی موضعی برای درمان‌های نیازمند تراش استفاده می‌شود و دندانپزشک پیش از ادامه اثر آن را ارزیابی می‌کند. فشار، لرزش و صدای توربین ممکن است با وجود بی‌حسی احساس شوند و لزوماً به معنی درد یا تماس با عصب نیستند. اگر احساس تیز یا درد دارید، علامت توافق‌شده مانند بالا بردن دست کمک می‌کند درمان متوقف و بی‌حسی بررسی شود. هدف، تحمل اجباری ناراحتی نیست و تجربه هر فرد متفاوت است.

ایمنی و کنترل عفونت چگونه انجام می‌شود؟

فرز و ابزار چرخشی که با بافت یا استخوان تماس دارند باید مطابق نوع وسیله و دستور سازنده پاک‌سازی، بسته‌بندی و استریل یا در صورت یک‌بارمصرف بودن دور انداخته شوند. هندپیس‌ها نیز طبق توصیه CDC و سازنده بین بیماران تحت استریلیزاسیون حرارتی قرار می‌گیرند. عینک محافظ، ساکشن و بررسی سلامت فرز بخشی از ایمنی هستند. بیمار نباید برای تراش، پولیش یا برداشتن ترمیم از ابزار خانگی استفاده کند؛ لغزش یا گرمای کنترل‌نشده می‌تواند به مینا، پالپ و بافت نرم آسیب بزند.